წარმოიდგინე, რომ შენს სმარტფონს მხოლოდ ოპერაციული სისტემა აქვს, მაგრამ არ გაქვს არცერთი აპლიკაცია — ვერ ამუშავებ ფოტოებს, ვერ უკვეთავ ტაქსს და ვერც მესინჯერით სწერ მეგობარს. სწორედ ასეთია ჩვენი კარიერა მხოლოდ დიპლომის ამარა.

არაფორმალური განათლება არის ის „აპლიკაციები“, რომლებსაც მაშინ „ვიწერთ“, როცა კონკრეტული შედეგის მიღწევა გვსურს. მოდი, გავატაროთ ტრენინგები, ვორქშოფები და ონლაინ კურსები ჩვენს 6 ფილტრში და ვნახოთ, რატომ შეიძლება Google-ის სერტიფიკატი ზოგჯერ უნივერსიტეტის დიპლომზე მეტად ფასობდეს.

არაფორმალური განათლება / Non-formal Education

არაფორმალური განათლება შეიძლება განიმარტოს როგორც ფორმალური სისტემის გარეთ, ორგანიზებულ გარემოში, პრაქტიკაზე ორიენტირებული სწავლება (ტრენინგი, კურსი, ვორქშოფი), რომლის მიზანია კონკრეტული ცოდნისა და უნარების განვითარება ან სერტიფიკატის მიღება.

1. სტრუქტურა: საშუალო. პროცესს მართავს ტრენერი, ონლაინ პლატფორმა (Udemy, Coursera) ან ორგანიზაცია, არსებობს პროგრამა და მიმართულება, თუმცა ფორმალურთან შედარებით გაცილებით მსუბუქი
2. მოქნილობა: საშუალო. პროგრამა შეიძლება მოერგოს ჯგუფის საჭიროებებს. განსხვავებით ფორმალური განათლებისგან, აქ არ არსებობს მკაცრი სასწავლო გეგმა, თუმცა სრული თავისუფლებაც არ არის
3. სოციალური აღიარება: საშუალო. ფასდება კონკრეტული უნარების მქონე სერტიფიკატები. თუმცა, ზოგჯერ Google-ის ან Microsoft-ის მერ გაცემული სერტიფიკატი შეიძლება უფრო მნიშვნელოვანი აღმოჩნდეს, ვიდრე ზოგიერთი უნივერსიტეტის დიპლომი
4. სასწავლო მასალის განახლების სიჩქარე: საშუალო. ფორმალურთან შედარებით, არაფორმალური კურსები ბევრად ადრე ეხმაურება ბაზრის ახალ ტრენდებს. მაგალითად, როდესაც ChatGPT გავრცელდა, უნივერსიტეტებს დასჭირდათ 1–2 წელი AI-ის კურსების შემუშავებისთვის. იმავე დროს, Udemy-ზე და Coursera-ზე პირველივე თვეებში ათასობით კურსი გამოჩნდა. სწორედ ეს ადაპტაციის სიჩქარე აქცევს არაფორმალურ განათლებას კონკურენტუნარიანად
5. სწავლის ხანგრძლივობა: დაბალი. როგორც წესი, გრძელდება რამდენიმე დღიდან რამდენიმე თვემდე. შეიძლება 2 საათიანი ვებინარი იყოს ან 3-თვიანი ინტენსიური კურსი
6. სწავლის ხარჯი: საშუალო. ხელმისაწვდომია და ხშირად მასშტაბირებადი. ამასთან შეიძლება იყოს როგორც უფასო (YouTube, Khan Academy), ისე ფასიანი, მაგრამ ფორმალურ განათლებასთან შედარებით, მაინც გაცილებით იაფი

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 5): არაფორმალური განათლების მსგავსი პრაქტიკები — ზრდასრულთა კურსები, სათემო პროგრამები და პროფესიული ტრენინგები 1900–1960-იან წლებშიც არსებობდა, თუმცა ერთიანი ტერმინი არ ჰქონდათ და ხშირად მოიხსენიებოდა როგორც „ზრდასრულთა განათლება” (Adult education) ან „სკოლისგარეშე განათლება” (out-of-school education).

ცნება „არაფორმალური განათლება” (non-formal education) პირველად გამოიყენა ფილიპ ჰ. კუმბსმა (Philip H. Coombs) 1968 წელს წიგნში „მსოფლიო საგანმანათლებლო კრიზისი” (The World Educational Crisis), ხოლო 1970-იან წლებში UNESCO-მ იგი ოფიციალურ საერთაშორისო კლასიფიკაციაში ჩართო.

ამ სტანდარტიზაციის შემდეგ, 1970–1980-იან წლებში, არაფორმალური განათლების კონცეფცია განსაკუთრებით გავრცელდა აფრიკასა და აზიაში. ამ პერიოდში საერთაშორისო ორგანიზაციებმა (UNICEF, World Bank) დაიწყეს ისეთი პროგრამების მხარდაჭერა, როგორიცაა ზრდასრულთა წიგნიერების კურსები, ჯანდაცვის განათლება ან სოფლის მეურნეობის ტრენინგები.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 6): კორპორაციულ სფეროში არაფორმალური განათლება აქტიურად დანერგა IBM-მა და General Electric-მა 1950–60-იან წლებში. მათ შექმნეს თანამშრომელთა გადამზადების პროგრამები, რომლებიც არ იძლეოდა უნივერსიტეტის ხარისხს, მაგრამ აძლევდა პრაქტიკულ კომპეტენციებს სამუშაო ადგილზე.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 7): არაფორმალური განათლება ხშირად ხდება „გადამრჩენელი“, როცა ეკონომიკაში რადიკალური ცვლილებები ხდება. მაგალითად, 2020 წლის პანდემიისას, ადამიანების უმრავლესობამ სწორედ არაფორმალური გზით, რამდენიმე თვეში ისწავლა დისტანციური მუშაობის ინსტრუმენტები, რასაც ფორმალური სისტემა წლებს მოანდომებდა.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 8): როგორც იცით, მარკ ცუკერბერგმა ჰარვარდი მიატოვა, თუმცა მისი რეალური სწავლის პროცესი არ შეწყვეტილა. ის ცნობილია იმით, რომ ყოველ წელს ახალ გამოწვევას იღებს (მაგალითად, ჩინური ენის სწავლა ან ყოველთვე ახალი წიგნის წაკითხვა). ეს არის კლასიკური არაფორმალური მიდგომა: როცა კონკრეტულ მიზანს ისახავ და ინტენსიური, მოკლევადიანი კურსებით ან თვითდისციპლინით იძენ იმ უნარს, რომელიც იმ მომენტში გჭირდება გადარჩენისთვის ან განვითარებისთვის.

შეჯამება

არაფორმალური განათლება ჩვენი კარიერის ყველაზე დინამიკური ნაწილია. ის საშუალებას გვაძლევს მუდმივად „გავანახლოთ“ ჩვენი აპლიკაციები და ვიყოთ კონკურენტუნარიანები. თუმცა, არსებობს კიდევ ერთი შრე — ის, რასაც ვერც უნივერსიტეტი მოგცემს და ვერც არაფორმალური ტრენინგ კურსი.

🎬 შემდეგ ლექციაზე: რა ხდება მაშინ, როცა სმარტფონში ყველაფერია — სისტემაც და აპლიკაციებიც, მაგრამ ის მაინც არაფრით განსხვავდება სხვისი მოწყობილობისგან? რა არის ის „უნიკალური კონტენტი“, რაც მხოლოდ შენია? მომდევნო ლექციაზე ვისაუბრებთ ინფორმალურ განათლებაზე — შენს პირად გამოცდილებაზე, რომელიც სტივ ჯობსის მსგავსად, სრულიად მოულოდნელ დროს შეიძლება შენს მთავარ იარაღად იქცეს.