წარმოიდგინე, რომ შენი სმარტფონიდან წაიშალა ყველა ფოტო, ყველა ჩანაწერი და მესიჯი, რაც კი ოდესმე დაგიწერია. აპლიკაციები დარჩა, სისტემაც მუშაობს, მაგრამ არის კი ეს ისევ შენი ტელეფონი? სწორედ ასეთია ინფორმალური განათლება — ეს არის შენი ცხოვრებისეული „გუგლ დრაივი“, სადაც ის უნარები ინახება, რომლებიც არცერთ დიპლომში არ წერია, მაგრამ რეალურად შენს პიროვნებას ქმნის.

ინფორმალური განათლება / Informal Learning

ინფორმალური განათლება ესაა ყოველდღიური გამოცდილებით მიმდინარე სპონტანური და არასტრუქტურირებული სწავლა (YouTube, წიგნები, პრაქტიკა), რომლის მიზანია პირადი განვითარება ოფიციალური დოკუმენტის გარეშე.

1. სტრუქტურა: დაბალი. არ არსებობს ორგანიზებული პროგრამა ან განსაზღვრული მიმართულება, სწავლა ხდება სპონტანურად, ცნობისმოყვარეობის ან საჭიროების მიხედვით
2. მოქნილობა: მაღალი. პროცესს სრულად მართავს თავად მოსწავლე. არ არსებობს მასწავლებელი – მოსწავლის ფორმალური როლები, სწავლა ხდება სრული თავისუფლების პირობებში
3. სოციალური აღიარება: დაბალი. რთულია დოკუმენტურად დამტკიცება, სანამ შედეგს არ აჩვენებ. თუმცა, პარადოქსულად, ეს არის ის ცოდნა, რომელიც ყველაზე მეტად გვჭირდება რეალურ ცხოვრებაში.
4. სასწავლო მასალის განახლების სიჩქარე: მაღალი (მყისიერი). სწავლობ იმ წამსვე, როცა პრობლემას აწყდები. ხელოვნური ინტელექტით, Google-ში ძებნით, YouTube-ზე ტუტორიალის ყურებით და ა.შ.
5. სწავლის ხანგრძლივობა: დაბალი (უწყვეტი). გრძელდება მთელი ცხოვრების მანძილზე. გაცნობიერებულად თუ გაუცნობიერებლად, ყოველდღიურად ვსწავლობთ რაღაც ახალს.
6. სწავლს ხარჯი: დაბალი (უფასო). გამოცდილება და ინფორმაციაზე წვდომა ძირითადად უფასოა. მაგალითად, ხელოვნური ინტელექტის (AI) პლატფორმები, Wikipedia, YouTube, სოციალური ქსელები და ა.შ.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 9): ინფორმალური ტიპის სწავლა ადამიანურ გამოცდილებაში ყოველთვის არსებობდა, თუმცა აკადემიურ დისკუსიაში მისი ინტენსიური გააზრება 1950-იანი წლებიდან დაიწყო ზრდასრულთა განათლების თეორიებში. მანამდე აღნიშნულ პროცესს მოიხსენიებდნენ როგორც „თვითგანათლება“ (Self-education) ან „გამოცდილებით სწავლა“ (learning by experience). 1970-იან წლებში UNESCO-ს კლასიფიკაციამ ინფორმალურ სწავლებას ცალკე კატეგორიის სტატუსი მიანიჭა და დააფიქსირა იგი როგორც განათლების დამოუკიდებელი ფორმა.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 10): ინფორმალური განათლების მაგალითია „Wikipedia“ – ადგილი, სადაც მილიონობით ადამიანი სწავლობს არა დიპლომისთვის, არა სერტიფიკატისთვის, არამედ, – უბრალოდ ცნობისმოყვარეობის გამო. კიდევ ერთი მაგალითია „Stack Overflow“ – პროგრამისტების საზოგადოება, სადაც ადამიანები ეხმარებიან ერთმანეთს კოდის დაწერაში. ეს არის ინფორმალური, მაგრამ „უმძლავრესი სასწავლო გარემო“, სადაც ცოდნის გაზიარება ხდება ნებაყოფლობით.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 11): არსებობს „70-20-10“ მოდელი, რომლის მიხედვითაც პროფესიული განვითარების დაახლოებით 70% მოდის პრაქტიკულ გამოცდილებაზე (ინფორმალური სწავლება), 20% — სხვებთან ურთიერთობასა და უკუკავშირზე (არაფორმალური სწავლება) და 10% — ფორმალურ ტრენინგებზე (ფორმალური სწავლება). მოდელი 1990-იან წლებში ფართოდ გაავრცელეს ჩარლზ ჯენინგსმა, მაიკლ ლომბარდომ და რობერტ აიხინგერმა. ეს არ არის მათემატიკის ან ფიზიკის მსგავსად ექსპერიმენტულად დადასტურებული „ფაქტი“, თუმცა მრავალი ორგანიზაცია იყენებს მას როგორც პრაქტიკულ ჩარჩოს, რომელიც გამოცდილებაზე დაფუძნებული სწავლისა და რეფლექსიის მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.

⏸️ (დამატებითი ინფორმაცია 12): ინფორმალური განათლების საუკეთესო მაგალითია სტივ ჯობსი. ის კალიგრაფიის კურსს მხოლოდ ინტერესის გამო ესწრებოდა, დიპლომის მოლოდინის გარეშე. წლების შემდეგ ეს გამოცდილება Macintosh-ის ლამაზ ფონტებში აისახა. მისი გამოცდილება ხაზს უსვამს ინფორმალური სწავლების არსს: გამოცდილების შეგროვება ინტერესის მიხედვით, რადგან არასოდეს იცი, როდის იქცევა ეს შემთხვევითი ცოდნა შენს მთავარ კომპეტენციად.

შეჯამება

ამ ლექციაზე ვნახეთ, რომ ინფორმალური განათლება არის ის, რაც ჩვენს პროფესიულ პორტრეტს ფერებს სძენს. ეს არის ცოდნა, რომელიც არ იზომება ფურცლებით, მაგრამ იზომება რეალური შედეგებითა და უნიკალური ხედვით.

🎬 შემდეგ ლექციაზე: ჩვენ უკვე ვიცით, რა არის სისტემა, აპლიკაციები და მონაცემები. მაგრამ როგორ შევკრათ ეს ყველაფერი ერთიან სტრატეგიად? როგორ გავხდეთ ისეთი განმანათლებლები, რომლებიც მოსწავლეს არა მხოლოდ „ოპერაციულ სისტემას“ უყენებენ, არამედ ეხმარებიან საკუთარი უნიკალური გამოცდილების აღმოჩენაში? მომდევნო ლექციაზე შევაჯამებთ სამივე სისტემას და დავინახავთ ნამდვილი კომპეტენციის ფორმულას.